Từ chỗ chỉ được xem là một rủi ro bên lề, xung đột tại Trung Đông giờ đã trở thành mối lo hàng đầu của giới đầu tư. Họ ngày càng bất an trước khả năng xảy ra cuộc tranh giành quyền lực tại Iran và một cuộc chiến kéo dài trong khu vực, điều có thể ảnh hưởng đến mọi thứ, từ thương mại toàn cầu cho tới lạm phát.

Các cuộc không kích của Mỹ và Israel hôm thứ Bảy đã khiến Lãnh tụ Tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei thiệt mạng, gây ra tình trạng hỗn loạn khi Iran đáp trả bằng các cuộc tấn công vào các thành phố vùng Vịnh, các hãng hàng không ngừng bay và tàu chở dầu cùng nhiều hàng hóa khác tạm dừng đi qua eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển then chốt.

Rủi ro lớn đầu tiên đối với thị trường là sự bất định về diễn biến tiếp theo tại Iran, do hệ thống quyền lực phức tạp của nước này, tính chất ý thức hệ mạnh mẽ của lực lượng ủng hộ chính quyền và vai trò quyền lực của Vệ binh Cách mạng.

Điều này khiến triển vọng giá dầu càng khó đoán. Giá dầu đã tăng trong nhiều tuần, nhưng giờ phụ thuộc vào phản ứng của các nước sản xuất dầu và việc tàu chở dầu có thể tiếp tục đi qua Trung Đông hay không. Điều này có thể tác động lớn đến lạm phát toàn cầu và thậm chí ảnh hưởng đến độ an toàn của trái phiếu – vốn được xem là tài sản trú ẩn.

Rong Ren Goh, quản lý danh mục đầu tư thu nhập cố định tại Eastspring Investments ở Singapore, cho biết rủi ro cực đoan tại Trung Đông đã gia tăng. Theo ông, thị trường sẽ chuyển từ việc định giá cú sốc địa chính trị sang định giá rủi ro thay đổi chế độ và xung đột kéo dài, chứ không chỉ là các đòn trả đũa, trừ khi Iran phát tín hiệu muốn đàm phán.

Các nhà phân tích cảnh báo rủi ro lớn hơn là sự chủ quan của thị trường, vốn cho rằng tác động sẽ hạn chế giống như cuộc “Chiến tranh 12 ngày” tại Iran vào tháng 6 năm ngoái hoặc các đợt tấn công của Nga vào Ukraine, và không coi trọng khả năng xảy ra biến động chế độ tương tự năm 1979.

Giá dầu Brent đã tăng khoảng 8% vào thứ Hai, nâng mức tăng từ đầu năm lên gần 30%. Nhà đầu tư cũng đã mua trái phiếu chính phủ Mỹ và vàng để phòng ngừa rủi ro, bao gồm căng thẳng Trung Đông và các chính sách khó đoán của Tổng thống Donald Trump.

Giá vàng đã lập kỷ lục năm ngoái và tăng thêm 24% từ đầu năm 2026, trong khi chỉ số chứng khoán chính của Mỹ chỉ tăng khoảng 0,5%.

Các nhà phân tích của Barclays nhận định rằng lịch sử thường cho thấy nhà đầu tư sẽ bán phần bù rủi ro địa chính trị khi xung đột bắt đầu. Tuy nhiên, điều đáng lo là nhà đầu tư có thể đang đánh giá thấp kịch bản xung đột vượt khỏi tầm kiểm soát.

Barclays cũng lưu ý rằng nếu xung đột leo thang, đợt bán tháo có thể trầm trọng hơn do các yếu tố sẵn có như lo ngại về bong bóng trí tuệ nhân tạo và thị trường tín dụng tư nhân.

Họ khuyến nghị không nên vội mua khi thị trường giảm ngắn hạn, vì mức độ hấp dẫn giữa rủi ro và lợi nhuận chưa đủ. Chỉ khi cổ phiếu giảm sâu, chẳng hạn hơn 10% trên S&P 500, mới có thể xuất hiện cơ hội mua hợp lý.

Tài sản nào an toàn?

Sáng thứ Hai, khi giá dầu tăng, các tài sản trú ẩn cũng tăng theo: đồng USD mạnh lên, vàng tăng khoảng 1,6% và trái phiếu chính phủ Mỹ được mua vào. Giá dầu Brent tăng khoảng 8,5% lên 79,05 USD/thùng, trong khi hợp đồng tương lai S&P 500 giảm 1%.

Charles Myers, Chủ tịch Signum Global Advisors, cho biết thị trường có thể đã chuẩn bị cho một cuộc tấn công hạn chế, nhưng chưa tính đến khả năng một cuộc tấn công lớn nhằm lật đổ chế độ.

William Jackson, chuyên gia kinh tế trưởng thị trường mới nổi tại Capital Economics, cho rằng nếu nguồn cung bị gián đoạn kéo dài, giá dầu có thể tăng lên khoảng 100 USD/thùng, làm lạm phát toàn cầu tăng thêm 0,6–0,7 điểm phần trăm.

Trong khi đó, Tariq Dennison tại GFM Asset Management nhận định thị trường có thể đã phóng đại rủi ro lạm phát, nên tác động thêm có thể không quá lớn. Tuy nhiên, châu Âu có thể chịu ảnh hưởng mạnh hơn Mỹ do phụ thuộc nhiều hơn vào nguồn dầu khí từ khu vực Hormuz sau khi nguồn cung từ Nga giảm.

Ông cũng cho rằng giá vàng có thể chỉ tăng nhẹ trong ngắn hạn, vì phần lớn bất ổn địa chính trị đã được phản ánh vào giá.

Rong Ren Goh lưu ý lợi suất trái phiếu Mỹ đã giảm ổn định, với lợi suất kỳ hạn 10 năm xuống dưới 4%, và cảnh báo việc mua trái phiếu lúc này có thể không hấp dẫn nếu giá dầu tăng và gây lạm phát kéo dài.

Ngược lại, một số chuyên gia tin rằng Iran có thể không đủ khả năng làm gián đoạn thương mại tại vùng Vịnh, nên tác động lên giá dầu sẽ được kiểm soát.

Ed Yardeni, Chủ tịch Yardeni Research, cho rằng nếu S&P 500 giảm vào đầu tuần, thị trường vẫn có thể phục hồi nhờ kỳ vọng giá dầu sẽ hạ nhiệt sau khi xung đột kết thúc. Ông cũng nhận định giá vàng có thể biến động mạnh trong ngày, còn lợi suất trái phiếu có thể giảm do nhu cầu trú ẩn và kỳ vọng giá dầu thấp hơn sau chiến tranh.