Thặng dư thương mại của Trung Quốc tăng lên mức kỷ lục trong hai tháng đầu năm khi xuất khẩu tăng mạnh vượt xa dự báo của thị trường. Diễn biến này cho thấy nền kinh tế lớn thứ hai thế giới vẫn duy trì sức chống chịu đáng kể, bất chấp căng thẳng thương mại kéo dài với Mỹ.

Theo số liệu công bố mới nhất, thặng dư thương mại của Trung Quốc trong giai đoạn tháng 1–2 đạt khoảng 213,62 tỷ USD, cao hơn nhiều so với mức 179,6 tỷ USD mà các nhà kinh tế dự báo trước đó.

Trung Quốc thường gộp dữ liệu thương mại của tháng 1 và tháng 2 nhằm hạn chế biến động do kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, vốn thay đổi thời điểm mỗi năm và có thể làm sai lệch số liệu từng tháng.

Xuất khẩu của Trung Quốc trong hai tháng đầu năm tăng 21,8% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn nhiều so với mức tăng 7,1% mà các nhà kinh tế được Reuters khảo sát dự đoán.

Ở chiều ngược lại, nhập khẩu tăng 19,8% so với cùng kỳ năm ngoái, vượt xa dự báo tăng 6,3%, theo dữ liệu hải quan công bố ngày thứ Tư.

Số liệu chính thức cho thấy thương mại giữa Trung Quốc và Mỹ giảm mạnh 16,9%, xuống còn 609,71 tỷ nhân dân tệ (khoảng 88,22 tỷ USD) so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, kim ngạch thương mại với Liên minh châu Âu (EU)tăng 19,9%, đạt 998,94 tỷ nhân dân tệ.

Giao thương với ASEAN cũng tăng 20,3%, lên khoảng 1,24 nghìn tỷ nhân dân tệ, cho thấy Trung Quốc đang mở rộng quan hệ thương mại với các đối tác khác trong khu vực.

Dữ liệu thương mại được công bố trong bối cảnh lạm phát tiêu dùng tại Trung Quốc tăng mạnh nhất trong hơn ba năm, một phần nhờ chi tiêu tăng trong kỳ nghỉ lễ kéo dài.

Ông Zhiwei Zhang, Chủ tịch kiêm kinh tế trưởng của Pinpoint Asset Management, cho rằng kết quả tích cực một phần đến từ việc Tết Nguyên đán năm nay diễn ra muộn hơn, khiến tốc độ tăng trưởng so với cùng kỳ năm trước cao hơn. Tuy nhiên, theo ông, yếu tố này không hoàn toàn lý giải được mức tăng bất ngờ của xuất khẩu.

Chuyên gia này nhận định rằng xuất khẩu tăng mạnh, trong khi mục tiêu tăng trưởng kinh tế được đặt ra khá thận trọng, cho thấy khả năng Trung Quốc sẽ không sớm triển khai thêm các biện pháp kích thích kinh tế trong ngắn hạn.

Tại kỳ họp chính sách thường niên “Lưỡng hội”, Thủ tướng Lý Cường đặt mục tiêu tăng trưởng GDP trong khoảng 4,5% – 5%, mức thấp nhất kể từ đầu thập niên 1990.

Trong khi đó, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của Trung Quốc tăng 1,3% trong tháng 2 so với cùng kỳ năm trước, vượt dự báo tăng 0,8% trong khảo sát của Reuters. Đây là mức phục hồi mạnh nhất kể từ tháng 1/2023, sau khi CPI tăng 0,2% trong tháng 1.

Số liệu được công bố trong bối cảnh Thủ tướng Lý Cường cũng thừa nhận tác động từ các mức thuế của Mỹ đối với nền kinh tế Trung Quốc khi trình bày các mục tiêu kinh tế tại kỳ họp “Lưỡng hội”.

Căng thẳng thương mại giữa Bắc Kinh và Washington đã kéo dài từ khi Tổng thống Mỹ Donald Trump quay trở lại Nhà Trắng vào tháng 1/2025, với hai bên liên tục điều chỉnh thuế quan đối với hàng hóa của nhau trong suốt năm 2025.

Quan hệ song phương sau đó phần nào cải thiện khi ông Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình gặp nhau bên lề hội nghị APEC tại Busan (Hàn Quốc) vào tháng 10.

Hiện mức thuế của Mỹ đối với hàng hóa Trung Quốc ở mức 10%, sau khi Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ các mức thuế mà ông Trump áp dụng theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế.

Tuy nhiên, nhiều mức thuế trước đây theo Điều khoản 301 của Đạo luật Thương mại 1974 và Điều khoản 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại 1962 vẫn còn hiệu lực đối với một số mặt hàng, với mức thuế có thể lên tới 100%.

Theo công ty tư vấn China Briefing, do tồn tại nhiều loại thuế khác nhau, mức thuế thực tế đối với nhiều hàng hóa Trung Quốc xuất khẩu sang Mỹ vẫn gần 30%, cao nhất so với bất kỳ quốc gia nào.