Moody’s Analytics ước tính xác suất kinh tế Mỹ rơi vào suy thoái trong 12 tháng tới ở mức khoảng 49% – cao nhất trong nhiều năm. Tuy nhiên, với việc giá dầu tăng do xung đột Iran, con số này nhiều khả năng sẽ vượt 50%.

Theo Moody’s, mô hình dự báo của họ có độ tin cậy cao và cho thấy rủi ro suy thoái đang gia tăng rõ rệt. Kinh tế trưởng Mark Zandi cho biết nguyên nhân chính đến từ thị trường lao động suy yếu, trong khi phần lớn các chỉ số kinh tế đã kém tích cực hơn kể từ cuối năm ngoái.

Ông cũng nhấn mạnh mối liên hệ giữa giá dầu và suy thoái không phải là ngẫu nhiên. Hầu hết các cuộc suy thoái tại Mỹ kể từ Thế chiến II đều diễn ra sau khi giá dầu tăng mạnh, ngoại trừ giai đoạn Covid-19.

Dù Mỹ hiện gần như tự chủ về sản lượng dầu, giá năng lượng tăng vẫn gây tác động đáng kể. Theo ông Zandi, người tiêu dùng phản ứng nhanh hơn với chi phí tăng, trong khi các nhà sản xuất dầu lại chậm mở rộng đầu tư và sản lượng.

Ngoài ra, thị trường có thể đang đánh giá thấp mức độ ảnh hưởng của xung đột Iran tới nguồn cung năng lượng toàn cầu. Eo biển Hormuz – nơi vận chuyển khoảng 20% lượng dầu thế giới – vẫn đang bị gián đoạn, trong khi giá dầu Mỹ vẫn duy trì trên 90 USD/thùng.

Theo ông Zandi, các nhà sản xuất dầu tại Mỹ chưa có xu hướng tăng mạnh sản lượng, do cho rằng đợt tăng giá hiện tại chỉ mang tính tạm thời. Vì vậy, tác động tiêu cực đến tiêu dùng có thể chưa sớm được bù đắp.

Bên cạnh yếu tố năng lượng, thị trường lao động yếu là nguyên nhân chính làm gia tăng nguy cơ suy thoái. Việc làm tại Mỹ trong tháng 2 giảm và gần như không cải thiện trong suốt một năm qua. Ngoài ra, các chỉ báo khác như giấy phép xây dựng nhà ở và niềm tin tiêu dùng cũng cho thấy dấu hiệu suy yếu.

Đáng chú ý, 16 trong số 19 báo cáo việc làm gần đây của Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS) đã bị điều chỉnh giảm sau khi công bố – mức cao nhất kể từ năm 2008. Theo ông Zandi, điều này cho thấy thị trường lao động thực tế có thể còn yếu hơn so với dữ liệu ban đầu.

Tuy vậy, ông cũng lưu ý rằng nếu thị trường lao động giữ được ổn định, lạm phát đơn thuần có thể chưa đủ để đẩy nền kinh tế Mỹ vào suy thoái. Rủi ro lớn nhất nằm ở sự kết hợp giữa chi phí năng lượng tăng và thị trường lao động suy yếu, có thể kéo giảm chi tiêu tiêu dùng, buộc doanh nghiệp thu hẹp hoạt động và cắt giảm nhân sự, từ đó tạo ra vòng xoáy suy giảm.

Dù nhiều chuyên gia đã thận trọng hơn trong việc dự báo suy thoái sau những cảnh báo sai trước đây, ông Zandi cho rằng nếu giá dầu duy trì ở mức cao thêm vài tuần, khả năng tránh suy thoái sẽ rất hạn chế nếu không có sự hỗ trợ chính sách hoặc hạ nhiệt căng thẳng địa chính trị.

Ở góc độ toàn cầu, tác động của xung đột Iran không chỉ dừng ở Mỹ. Một cuộc suy thoái tại Mỹ có thể làm giảm nhu cầu đối với hàng hóa châu Âu, thắt chặt điều kiện tài chính và kéo chậm tăng trưởng của khu vực này, dù nền kinh tế EU vẫn có những yếu tố chống chịu nhất định.

Theo Tổng giám đốc IMF Kristalina Georgieva, cứ mỗi 10% giá dầu tăng và duy trì trong phần lớn thời gian của năm sẽ khiến lạm phát toàn cầu tăng thêm 0,4 điểm phần trăm, đồng thời làm giảm sản lượng kinh tế toàn cầu khoảng 0,2%.

Trong khi đó, Oxford Economics ước tính nếu giá dầu lên tới 140 USD/thùng, kinh tế thế giới có thể rơi vào suy thoái nhẹ, với GDP toàn cầu giảm khoảng 0,7% vào cuối năm, kéo theo sự suy giảm tại các nền kinh tế lớn như Anh, khu vực Eurozone và Nhật Bản.