Sau khi các nỗ lực ngoại giao không đạt kết quả, căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục leo thang với những động thái cứng rắn từ cả Mỹ và Iran. Tuy nhiên, thay vì nhanh chóng trượt vào một cuộc xung đột toàn diện, tình hình hiện tại đang dần hình thành trạng thái cân bằng tạm thời, dù vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Sau cuộc đàm phán tại Islamabad (Pakistan) không đạt được thỏa thuận, Donald Trump ngày 12/4 tuyên bố Mỹ sẽ triển khai biện pháp phong tỏa hàng hải nhằm vào Iran, cho biết quyết định này có hiệu lực ngay lập tức đối với các tàu thuyền liên quan.
Tuy nhiên, theo làm rõ từ CENTCOM, biện pháp này chủ yếu áp dụng với các tuyến vận tải đi và đến các cảng của Iran, bắt đầu từ tối 13/4 (giờ Việt Nam), và không đồng nghĩa với việc đóng hoàn toàn eo biển Hormuz. Các tàu thuyền không liên quan đến Iran vẫn có thể lưu thông qua tuyến hàng hải chiến lược này.
Cuộc đàm phán kéo dài hơn 21 giờ trong hai ngày 11-12/4 đã kết thúc mà không đạt được đột phá. Phía Mỹ tiếp tục yêu cầu Iran đưa ra cam kết rõ ràng về việc không phát triển vũ khí hạt nhân, trong khi Tehran giữ lập trường cứng rắn và thể hiện sự thiếu tin tưởng sau đối thoại.
Dù vậy, việc hai bên từng đạt được một lệnh ngừng bắn tạm thời trước đó cho thấy nguy cơ xung đột toàn diện phần nào được kiềm chế, dù tình hình trên thực địa vẫn còn những diễn biến phức tạp. Những gì diễn ra tại Islamabad cũng phản ánh sự thay đổi trong tương quan chiến lược, khi các biện pháp răn đe quân sự không còn mang lại hiệu quả như trước và khả năng áp đặt điều kiện đơn phương ngày càng hạn chế.
Trong bối cảnh đó, kịch bản dễ xảy ra là một trạng thái “bế tắc có kiểm soát”: không có thỏa thuận chính thức nhưng được duy trì thông qua sự kiềm chế thực tế giữa các bên. Mỹ nhiều khả năng sẽ tránh bị cuốn sâu vào một cuộc xung đột kéo dài, trong khi Iran tiếp tục duy trì ảnh hưởng tại eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển năng lượng trọng yếu của thế giới. Ở chiều ngược lại, căng thẳng giữa Iran và Israel có thể tiếp diễn ở mức độ thấp, tạo ra trạng thái đối đầu kéo dài nhưng chưa vượt ngưỡng bùng phát thành chiến tranh toàn diện. Diễn biến này cũng khiến thị trường năng lượng toàn cầu duy trì trạng thái nhạy cảm, khi bất kỳ sự cố nào tại Hormuz đều có thể nhanh chóng đẩy giá dầu tăng mạnh.
Ở góc độ dài hạn, trạng thái “cân bằng mong manh” này phản ánh một thực tế mới tại Trung Đông: các bên chưa sẵn sàng cho một giải pháp toàn diện, nhưng cũng thiếu động lực để leo thang vượt kiểm soát. Điều này khiến tiến trình giải quyết xung đột, nếu có, sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào các kênh ngoại giao kéo dài và sự tham gia của các cường quốc khác nhằm duy trì ổn định. Trong khi đó, khung pháp lý quốc tế bao gồm các quy định về quyền quá cảnh qua eo biển Hormuz vẫn đóng vai trò nền tảng nhằm đảm bảo dòng chảy thương mại toàn cầu không bị gián đoạn, dù rủi ro địa chính trị vẫn hiện hữu.
