Châu Âu và Anh cảnh báo có thể tăng lãi suất giữa chiến sự Iran
Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) và Ngân hàng Trung ương Anh (BOE) cảnh báo họ có thể phải tăng lãi suất trong những tháng tới, khi các ngân hàng trung ương đối mặt với cú sốc năng lượng do cuộc chiến Trung Đông gây ra.
Ngày 30/04, hai ngân hàng trung ương này nối gót Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) giữ nguyên lãi suất, nhưng đều cho biết có thể cần tăng lãi suất trong tương lai nếu chi phí năng lượng tăng cao và thúc đẩy lạm phát trong thời gian dài.
Chủ tịch ECB Christine Lagarde cho biết hội đồng điều hành đã thảo luận về việc tăng lãi suất trong tháng này “một cách kỹ lưỡng và sâu sắc” trước khi quyết định giữ nguyên.
Thống đốc BoE Andrew Bailey cho biết nếu áp lực giá từ xung đột trở nên nghiêm trọng, một đợt “thắt chặt mạnh tay” sẽ cần thiết.
Cuộc chiến Iran kéo dài hai tháng đã gây ra cú sốc năng lượng đe dọa đẩy giá cả tăng rộng khắp. Ngày 30/04, giá dầu Brent vượt 126 USD/thùng, mức cao nhất kể từ khi chiến sự bắt đầu, sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump nói với các lãnh đạo ngành dầu rằng lệnh phong tỏa eo biển Hormuz – tuyến xuất khẩu năng lượng quan trọng – có thể kéo dài nhiều tháng.
Hetal Mehta, nhà kinh tế trưởng tại St James’s Place, cho rằng khả năng tăng lãi suất trong thời gian tới đang ngày càng rõ ràng hơn, dù ngưỡng để có những đợt tăng mạnh như sau đại dịch hay sau xung đột Nga-Ukraine vẫn còn cao.
“Các ngân hàng trung ương sẽ ngày càng khó duy trì trạng thái chờ đợi khi xung đột kéo dài”, bà nói. “Chúng ta đã vượt qua giai đoạn kỳ vọng có thể sớm giải quyết và nguồn cung trở lại bình thường. Việc giữ nguyên chính sách sẽ ngày càng khó khăn”.
Ngày 30/04, Thống đốc BOE Bailey hạ thấp lo ngại về việc tăng lãi suất trong ngắn hạn nhưng cho biết: “Chúng tôi sẽ tiếp tục theo dõi rất sát tình hình và tác động của nó đối với kinh tế Anh”.
Lagarde nhấn mạnh “giá năng lượng duy trì ở mức cao càng lâu thì tác động lên lạm phát và nền kinh tế càng lớn”.
Frederik Ducrozet, nhà kinh tế tại Pictet Wealth Management, nhận định ECB đã phát tín hiệu rằng “có khả năng tăng lãi suất vào tháng 6”.
Dữ liệu kinh tế công bố vào ngày 30/04 cho thấy bức tranh ban đầu về tác động của cuộc chiến đối với châu Âu và Mỹ. Tại Mỹ, GDP quý 1 tăng 2%, thấp hơn kỳ vọng Phố Wall dù cải thiện so với cuối năm 2025.
Một thước đo lạm phát quan trọng của Mỹ, chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) tăng 3.5%, mức cao nhất gần ba năm, một phần do giá xăng tăng mạnh.
Tại khu vực đồng Euro, tăng trưởng chậm lại còn 0.1% trong ba tháng đầu năm, trong khi lạm phát tăng cao hơn dự kiến lên 3% trong tháng 4, chủ yếu do giá năng lượng.
Thị trường trái phiếu ở cả hai bờ Đại Tây Dương tăng trong ngày 30/04, được hỗ trợ bởi tăng trưởng Mỹ chậm lại và việc ECB, BOE chưa phát tín hiệu cấp bách về tăng lãi suất. Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 2 năm giảm 0.05 điểm phần trăm xuống 3.89%.
Thị trường chứng khoán, đặc biệt tại Mỹ, phần lớn bỏ qua xung đột, với Phố Wall chuẩn bị khép lại tháng tăng mạnh nhất kể từ năm 2020 nhờ đà tăng dẫn dắt bởi cổ phiếu công nghệ.
Quyết định của ECB và BOE được đưa ra sau khi Fed giữ nguyên lãi suất ở mức 3.5%-3.75% trong ngày 29/04, đồng thời lưu ý lạm phát “ở mức cao”, một phần do giá năng lượng toàn cầu tăng.
Tuy nhiên, khác với các ngân hàng trung ương khác, Fed chưa phát tín hiệu sẽ tăng lãi suất để phản ứng với cú sốc năng lượng Trung Đông. Trong thông cáo, Fed sử dụng ngôn ngữ cho thấy xu hướng nghiêng về khả năng giảm lãi suất trong các cuộc họp tới.
Neil Shearing, nhà kinh tế trưởng toàn cầu tại Capital Economics, cho rằng các ngân hàng trung ương hiện ở vị thế tốt hơn so với giai đoạn 2021-2022 khi lãi suất còn rất thấp, do đó khó có khả năng cần tới các chu kỳ thắt chặt mạnh.
Tuy vậy, ông nói thêm: “Xung đột càng kéo dài, các ngân hàng trung ương càng phải hành động để thể hiện cam kết ổn định giá cả và giữ kỳ vọng lạm phát không bị mất kiểm soát”.
