Bước sang năm 2026, Trung Quốc dường như không còn đặt ưu tiên tuyệt đối vào tốc độ tăng trưởng. Thay vì tiếp tục theo đuổi các con số cao bằng mọi giá, nền kinh tế lớn thứ hai thế giới được cho là sẽ chấp nhận mức tăng GDP thấp hơn 5%, nhằm dành dư địa cho một quá trình tái cấu trúc toàn diện, với trọng tâm là công nghệ lõi và trí tuệ nhân tạo.
Nếu nhìn lại hơn một thập kỷ trước, Trung Quốc từng quen thuộc với các mục tiêu tăng trưởng 8% hoặc cao hơn. Đó là giai đoạn bùng nổ đầu tư, xây dựng và mở rộng sản xuất với tốc độ nhanh hiếm có. Tuy nhiên, bối cảnh hiện tại đã thay đổi đáng kể. Tăng trưởng bằng mọi giá không còn là lựa chọn bền vững, khi các vấn đề về nợ, bất động sản và hiệu quả kinh tế ngày càng bộc lộ rõ.
Những tín hiệu phát đi từ các cuộc họp hoạch định chính sách tại Bắc Kinh cho thấy giới lãnh đạo đang chấp nhận một “trạng thái bình thường mới”, nơi tăng trưởng chậm hơn nhưng chất lượng cao hơn được ưu tiên. Kỷ nguyên tăng trưởng hai chữ số đã khép lại, nhường chỗ cho giai đoạn tập trung củng cố nền tảng dài hạn.
Mục tiêu tăng trưởng thấp hơn, tư duy điều hành mới
Theo các nguồn tin được South China Morning Post dẫn lại, mục tiêu tăng trưởng GDP của Trung Quốc năm 2026 nhiều khả năng chỉ dao động trong khoảng 4,5–5%, thấp hơn mục tiêu “khoảng 5%” của năm 2025. Đây được xem là sự điều chỉnh đáng kể trong cách tiếp cận chính sách kinh tế.
Bloomberg cho rằng động thái này phản ánh sự thận trọng của Bắc Kinh, khi không còn quá phụ thuộc vào các gói kích thích quy mô lớn để kéo tăng trưởng ngắn hạn. Thay vào đó, nhà hoạch định chính sách dường như chấp nhận việc nền kinh tế đang vận hành trên một quỹ đạo tăng trưởng thấp hơn nhưng ổn định hơn.
Theo ông Xing Zhaopeng, chiến lược gia cấp cao tại ANZ, mức tăng trưởng 4,5–5% có thể không chỉ là mục tiêu cho năm 2026 mà còn là “chuẩn mới” cho giai đoạn 2026–2030. Xu hướng này phù hợp với diễn biến trong gần một thập kỷ qua, khi mỗi chu kỳ phát triển mới đều ghi nhận tốc độ tăng trưởng thấp hơn chu kỳ trước.
Dưới góc nhìn của giới phân tích, đây không hẳn là tín hiệu tiêu cực. Ông Louis Kuijs từ S&P Global Ratings nhận định rằng việc hạ mục tiêu tăng trưởng giúp giảm áp lực phải tạo ra tăng trưởng nhân tạo bằng kích thích mạnh tay, đồng thời tạo điều kiện để Trung Quốc tập trung vào đổi mới công nghệ và nâng cao tính tự chủ.
Các dự báo độc lập cũng cho thấy sự đồng thuận với định hướng này. Khảo sát của Yicai đưa ra mức tăng trưởng dự kiến khoảng 4,8% cho năm 2026, trong khi Quỹ Tiền tệ Quốc tế, dù có cái nhìn tích cực hơn về thương mại, vẫn chỉ đặt kỳ vọng ở mức khoảng 4,5%.
Xuất khẩu vẫn mạnh, nhưng không còn “đường cao tốc”
Dù tăng trưởng tổng thể được điều chỉnh xuống, xuất khẩu vẫn là điểm sáng của kinh tế Trung Quốc. Năm 2025, thặng dư thương mại của nước này đã đạt gần 1.200 tỷ USD, mức cao chưa từng có.
Theo Nikkei Asia, bất chấp những rủi ro từ chính sách thương mại của Mỹ, động lực xuất khẩu của Trung Quốc vẫn rất bền bỉ nhờ khả năng thích ứng nhanh. Khi thị trường Mỹ gặp rào cản, hàng hóa Trung Quốc nhanh chóng chuyển hướng sang châu Âu, Đông Nam Á và châu Phi. Lợi thế về giá, với mức giảm hơn 20% kể từ năm 2022 theo số liệu của HSBC, giúp hàng Trung Quốc duy trì sức cạnh tranh toàn cầu.
Tuy nhiên, triển vọng năm 2026 không hoàn toàn thuận lợi. Ngoài Mỹ, nhiều nền kinh tế khác đang gia tăng các biện pháp bảo hộ. Mexico đã áp thuế cao đối với xe nhập khẩu từ Trung Quốc, trong khi châu Âu cảnh báo sẽ có động thái cứng rắn hơn nếu mất cân đối thương mại không được xử lý.
Giới phân tích cho rằng mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào xuất khẩu đang gặp giới hạn, khi các đối tác lo ngại ngành công nghiệp nội địa bị tổn thương. Dù vậy, Goldman Sachs vẫn dự báo xuất khẩu thực của Trung Quốc có thể tăng 5–6% mỗi năm, nhưng trong một môi trường thương mại ngày càng khắc nghiệt.
Kinh tế nội địa và bài toán niềm tin
Ở mặt trận trong nước, thách thức lớn nhất của Trung Quốc năm 2026 là khôi phục niềm tin tiêu dùng. Một khái niệm được nhắc đến nhiều gần đây là “chống nội quyển”, nhằm hạn chế cạnh tranh giá quá mức, vốn đang bào mòn lợi nhuận doanh nghiệp và kéo dài tình trạng giảm phát trong sản xuất.
Chỉ số giá sản xuất đã ở vùng âm hơn ba năm, phản ánh áp lực giảm giá kéo dài. Các biện pháp điều tiết được kỳ vọng sẽ tập trung vào những ngành dư thừa công suất như pin mặt trời, nhằm cải thiện chất lượng tăng trưởng.
Trong khi đó, bất động sản, trụ cột tài sản của hộ gia đình, vẫn chưa phục hồi. Đầu tư vào lĩnh vực này đã giảm mạnh trong năm trước, tiếp tục kìm hãm chi tiêu tiêu dùng.
Thay vì kích cầu ồ ạt, Bắc Kinh đang theo đuổi cách tiếp cận thận trọng hơn, như gia hạn các chương trình trợ cấp tiêu dùng, hỗ trợ chăm sóc trẻ em và đầu tư vào hạ tầng phục vụ đời sống. Ngân hàng trung ương được kỳ vọng tiếp tục nới lỏng chính sách tiền tệ, nhưng ở mức vừa phải.
Đặt cược dài hạn vào AI và công nghệ lõi
Trong bối cảnh các động lực truyền thống suy yếu, công nghệ được xem là trụ cột cho tăng trưởng chất lượng cao. Năm 2026 mở đầu cho Kế hoạch 5 năm lần thứ 15, với AI và công nghệ lõi giữ vai trò trung tâm.
Theo Vanguard, việc đẩy mạnh ứng dụng AI có thể hỗ trợ tăng trưởng trong ngắn hạn, nhờ hệ sinh thái số phát triển, nguồn lực nhà nước lớn và đội ngũ nhân lực STEM dồi dào. Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cảnh báo AI không phải “liều thuốc vạn năng” cho mọi vấn đề cấu trúc.
Dù vậy, với Trung Quốc, AI không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn gắn với an ninh và tự chủ chiến lược. Việc lãnh đạo cấp cao nhấn mạnh các thành tựu công nghệ nội địa cho thấy rõ ưu tiên mới: chấp nhận tăng trưởng chậm hơn để đổi lấy nền tảng vững chắc hơn.
Năm 2026 vì thế được xem là một bước ngoặt. Việc hạ mục tiêu tăng trưởng không phải là dấu hiệu của sự thoái lui, mà là lựa chọn chiến lược nhằm tái định hình mô hình phát triển. Trung Quốc có thể đang đi chậm lại, nhưng là để chuẩn bị cho một quá trình “lột xác” sâu rộng hơn trong dài hạn.
