Lượng khách Trung Quốc đến Nhật Bản sụt giảm mạnh trong bối cảnh căng thẳng ngoại giao đã ảnh hưởng đáng kể đến doanh số miễn thuế của các nhà bán lẻ. Diễn biến này buộc nhiều doanh nghiệp phải điều chỉnh chiến lược, mở rộng sang các thị trường du khách khác và đẩy mạnh hiện diện toàn cầu.
Các nhà bán lẻ Nhật Bản như Uniqlo, Muji và Don Quijote đang đối mặt thách thức khi căng thẳng ngoại giao với Trung Quốc làm suy yếu làn sóng du lịch từng góp phần thúc đẩy doanh thu và thay đổi mô hình kinh doanh của ngành bán lẻ.
Theo dữ liệu chính thức, số lượng du khách Trung Quốc đến Nhật Bản trong tháng 1 đã giảm 61% so với cùng kỳ năm trước, sau khi đã giảm 45% trong tháng 12. Đây là nguyên nhân khiến tổng lượng khách quốc tế đến Nhật Bản lần đầu tiên giảm sau bốn năm. Chi tiêu của du khách Trung Quốc tại Nhật trong quý cuối năm 2025 cũng giảm 17,6%, còn khoảng 2,2 tỷ USD.
Nguyên nhân chính bắt nguồn từ căng thẳng ngoại giao sau phát biểu của Thủ tướng Sanae Takaichi liên quan đến khả năng phản ứng quân sự của Nhật Bản nếu xảy ra xung đột tại Đài Loan. Trung Quốc sau đó ban hành cảnh báo du lịch, khiến nhiều hãng hàng không cắt giảm chuyến bay và các công ty lữ hành hạn chế bán tour đến Nhật. Viện Nghiên cứu Nhật Bản ước tính nếu tình trạng này kéo dài, ngành du lịch nước này có thể thiệt hại tới 1,2 nghìn tỷ yên (khoảng 7,7 tỷ USD) trong năm nay.
Kể từ năm 2015, ngành bán lẻ Nhật Bản đã thay đổi đáng kể nhờ làn sóng mua sắm mạnh tay của du khách Trung Quốc, từng được gọi là “bakugai” hay “mua sắm bùng nổ”. Tuy nhiên, tỷ trọng khách Trung Quốc trong tổng lượng du khách đã giảm từ 30% năm 2019 xuống còn khoảng 23% trong số 42,7 triệu lượt khách quốc tế năm ngoái. Điều này khiến chi tiêu du lịch không còn tập trung chủ yếu vào hàng xa xỉ như trước, đồng thời giá trị trung bình mỗi giao dịch cũng giảm.
Sự thay đổi này lại mang đến cơ hội cho các thương hiệu phổ thông và trung cấp như Uniqlo, Don Quijote và Onitsuka Tiger, nơi khách du lịch đóng góp lần lượt khoảng 10%, 14% và 60% doanh số nội địa. Tại Don Quijote, tỷ lệ mua sắm miễn thuế của khách Trung Quốc đã giảm từ 40% năm 2019 xuống còn khoảng 15%. Tuy vậy, tổng doanh số miễn thuế của chuỗi vẫn duy trì quanh mức 20 tỷ yên mỗi tháng nhờ sự gia tăng khách từ các quốc gia Đông Á khác, Đông Nam Á và phương Tây.
Đồng yên yếu, chính sách miễn thuế và sự đa dạng sản phẩm đã giúp Nhật Bản trở thành điểm đến mua sắm hấp dẫn, tạo ra xu hướng chia sẻ trải nghiệm “mua sắm tại Nhật” trên mạng xã hội. Nhiều du khách quốc tế tận dụng giá rẻ để mua mỹ phẩm, đồng hồ và hàng thời trang với chi phí thấp hơn đáng kể so với tại Mỹ hoặc châu Âu.
Tuy nhiên, các chuỗi bách hóa lớn vẫn chịu tác động rõ rệt từ sự sụt giảm của khách Trung Quốc. Bốn tập đoàn bán lẻ lớn đều ghi nhận doanh số miễn thuế giảm hai chữ số trong tháng 12 và tháng 1. Isetan Mitsukoshi Holdings đã triển khai ứng dụng khách hàng thân thiết với khoảng 700.000 người đăng ký và cung cấp dịch vụ trợ lý mua sắm cá nhân nhằm thu hút du khách cao cấp và giảm tác động từ biến động tỷ giá cũng như yếu tố chính trị.
Theo các nhà phân tích, kỳ vọng tăng trưởng từ chi tiêu du lịch đã phần nào được phản ánh vào giá cổ phiếu bán lẻ Nhật Bản. Do đó, nhà đầu tư hiện chú ý nhiều hơn đến các doanh nghiệp có khả năng mở rộng ra thị trường quốc tế và tận dụng nhu cầu ở các quốc gia có đồng tiền mạnh hơn. Ví dụ, Onitsuka Tiger đang lên kế hoạch mở cửa hàng tại Mỹ từ năm 2027 sau khi ghi nhận nhu cầu cao từ khách Mỹ.
Một số thương hiệu như Seiko đã cho thấy thành công với chiến lược toàn cầu hóa. Cổ phiếu hãng đồng hồ này đã tăng gấp đôi trong sáu tháng qua, nhờ doanh số mạnh của dòng sản phẩm cao cấp Grand Seiko cả trong nước và quốc tế.
