Nhật Bản đang tăng cường hỗ trợ tài chính cho các nền kinh tế châu Á nhằm giảm thiểu tác động từ cú sốc năng lượng toàn cầu. Trong bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông làm gián đoạn nguồn cung và đẩy giá dầu tăng cao, Tokyo tìm cách bảo vệ chuỗi cung ứng khu vực vốn có liên kết chặt chẽ với nền kinh tế nước này.
Nhật Bản dự kiến triển khai gói hỗ trợ trị giá khoảng 10 tỷ USD để giúp các quốc gia châu Á ứng phó với biến động năng lượng.
Động thái này diễn ra khi căng thẳng tại Trung Đông khiến giá dầu thô và khí đốt leo thang, đồng thời làm gián đoạn các tuyến vận chuyển quan trọng. Đối với Nhật Bản, rủi ro không chỉ nằm ở chi phí năng lượng mà còn ở nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng trong khu vực.
Gói hỗ trợ sẽ được triển khai chủ yếu thông qua các định chế tài chính do nhà nước hậu thuẫn như Ngân hàng Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JBIC) và Công ty Bảo hiểm Xuất khẩu và Đầu tư Nippon (NEXI). Các tổ chức này sẽ cung cấp tín dụng và bảo lãnh, giúp doanh nghiệp tại các nước đối tác tiếp cận nguồn năng lượng thay thế cho các nguồn cung bị gián đoạn.
Phát biểu sau hội nghị thượng đỉnh trực tuyến Cộng đồng phát thải ròng bằng 0 châu Á (AZEC) mở rộng, Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi cho biết quy mô hỗ trợ tương đương khoảng 1,2 tỷ thùng dầu, gần bằng tổng nhu cầu nhập khẩu hàng năm của khu vực Đông Nam Á.
Kế hoạch được công bố tại hội nghị thượng đỉnh trực tuyến trong khuôn khổ AZEC, sáng kiến do Nhật Bản khởi xướng với sự tham gia của nhiều quốc gia trong khu vực cùng các tổ chức như Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) và Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA).
Theo giới chức Nhật Bản, việc hỗ trợ các nền kinh tế châu Á không chỉ nhằm ổn định thị trường năng lượng mà còn giúp bảo vệ chính chuỗi cung ứng của nước này. Nhật Bản hiện có mức độ phụ thuộc lớn vào khu vực trong nhiều lĩnh vực sản xuất, từ công nghiệp đến y tế.
Ngoài việc cung cấp tín dụng, chương trình còn hướng tới đa dạng hóa nguồn cung, tăng dự trữ năng lượng và mở rộng hạ tầng lưu trữ tại các quốc gia đối tác. Đây được xem là bước đi nhằm giảm thiểu rủi ro trước các cú sốc nguồn cung trong tương lai.
Áp lực hiện nay phần lớn đến từ những gián đoạn tại eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển chiến lược chiếm khoảng 20 phần trăm lưu lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu. Việc lưu thông qua khu vực này bị hạn chế đã khiến nguồn cung năng lượng cho châu Á bị thu hẹp đáng kể.
Các gián đoạn này cũng lan sang hoạt động sản xuất. Một số doanh nghiệp Nhật Bản, đặc biệt trong lĩnh vực y tế, đã ghi nhận nguy cơ thiếu hụt nguyên vật liệu do phụ thuộc vào chuỗi cung ứng tại Đông Nam Á.
Trong nước, chính phủ Nhật Bản cho biết vẫn đảm bảo đủ nguồn cung một số nguyên liệu quan trọng như naphtha trong ngắn hạn. Tuy nhiên, nước này cũng lên kế hoạch xả thêm khoảng 36 triệu thùng dầu từ kho dự trữ quốc gia từ đầu tháng 5 nhằm bổ sung nguồn cung cho thị trường.
Trong ngắn hạn, hiệu quả của gói hỗ trợ sẽ phụ thuộc lớn vào diễn biến địa chính trị và khả năng khôi phục các tuyến vận chuyển năng lượng. Dù vậy, động thái này cho thấy Nhật Bản đang chủ động hơn trong việc bảo vệ chuỗi cung ứng châu Á, thay vì chỉ ứng phó khi khủng hoảng xảy ra.
