Tỷ lệ ủng hộ dành cho Tổng thống Mỹ Donald Trump đang giảm xuống gần mức thấp nhất kể từ đầu nhiệm kỳ, trong bối cảnh cử tri ngày càng lo ngại về lạm phát, chi phí sinh hoạt và hiệu quả điều hành kinh tế.
Theo khảo sát kéo dài ba ngày và kết thúc hôm 14/12, chỉ 39% người trưởng thành tại Mỹ đánh giá tích cực hiệu quả làm việc của ông Trump. Con số này giảm so với mức 41% ghi nhận hồi đầu tháng 12 và chỉ cao hơn 1 điểm phần trăm so với mức thấp nhất trong năm là 38% vào giữa tháng 11.
Khi trở lại Nhà Trắng vào tháng 1, ông Trump từng đạt tỷ lệ tín nhiệm 47%. Tuy nhiên, mức ủng hộ này đã suy giảm đáng kể trong những tháng gần đây, đặc biệt liên quan đến cách thức điều hành nền kinh tế.
Dù đợt đóng cửa chính phủ gần đây làm gián đoạn việc công bố một số số liệu kinh tế, nhiều chuyên gia cho rằng doanh nghiệp Mỹ đã trở nên thận trọng hơn trong tuyển dụng. Nguyên nhân được cho là xuất phát từ tác động tâm lý của các chính sách thuế nhập khẩu mạnh tay do chính quyền Trump thúc đẩy.
Cuộc khảo sát được tiến hành trực tuyến với 1.016 người tham gia trên toàn nước Mỹ, với sai số khoảng 3 điểm phần trăm.
Lạm phát và bài toán “khả năng chi trả”
Sự suy giảm tín nhiệm của Tổng thống Trump chủ yếu bắt nguồn từ bất mãn của cử tri đối với tình hình kinh tế, trong bối cảnh lạm phát kéo dài và chi phí sinh hoạt neo ở mức cao.
Một khảo sát công bố giữa tháng 12 cho thấy chỉ 33% người Mỹ hài lòng với cách ông Trump điều hành nền kinh tế; đây là mức thấp nhất trong năm đối với lĩnh vực vốn được xem là thế mạnh chính trị của ông. Đáng chú ý, tỷ lệ ủng hộ liên quan đến kiểm soát chi phí sinh hoạt chỉ còn 27%, giảm mạnh so với mức 31% trong khảo sát trước đó.
Một cuộc thăm dò độc lập khác của AP-NORC cũng phản ánh xu hướng tương tự, khi mức ủng hộ đối với cách xử lý các vấn đề kinh tế của ông Trump giảm xuống 31%, mức thấp kỷ lục trong cả hai nhiệm kỳ tổng thống của ông. Theo Axios, nguyên nhân chủ yếu vẫn đến từ áp lực giá cả và khả năng chi trả của các hộ gia đình Mỹ.
Các nhà phân tích nhận định, quá trình phục hồi kinh tế tại Mỹ mang đặc trưng rõ nét của mô hình chữ K. Trong khi nhóm thu nhập cao và những người sở hữu tài sản tiếp tục hưởng lợi từ thị trường chứng khoán, bất động sản và đầu tư tài chính, thì tầng lớp trung lưu và người thu nhập thấp lại đối mặt với gánh nặng chi phí sinh hoạt ngày càng lớn.
Giá các mặt hàng thiết yếu như thực phẩm, năng lượng, nhà ở, bảo hiểm và dịch vụ y tế vẫn duy trì ở mức cao. Dù một số chỉ báo vĩ mô cho thấy cải thiện, trải nghiệm hàng ngày của người dân – từ tiền chợ, xăng dầu đến hóa đơn điện nước và tiền thuê nhà – mới là thước đo trực tiếp nhất về mức sống.
Chính sự tăng giá của những nhu yếu phẩm này khiến tác động kinh tế trở nên “hữu hình” hơn so với các con số như GDP hay diễn biến của thị trường chứng khoán, từ đó làm xói mòn niềm tin vào giới lãnh đạo. Guardian nhận định đây là nguyên nhân then chốt khiến tỷ lệ ủng hộ liên quan đến chi phí sinh hoạt duy trì ở mức thấp.
Khoảng cách giữa thông điệp vĩ mô tích cực mà chính quyền Trump nhấn mạnh và trải nghiệm thực tế của người dân ngày càng trở nên nhạy cảm về mặt chính trị. Với nhiều cử tri, đặc biệt là cử tri độc lập và tầng lớp lao động, tuyên bố “kinh tế đang cải thiện” mâu thuẫn trực tiếp với những khó khăn họ đang đối mặt trong đời sống thường nhật.
Các khảo sát dư luận cho thấy những nhóm chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ mô hình phục hồi chữ K là người lao động hưởng lương cố định, người thuê nhà và các gia đình trẻ; cũng chính là những nhóm rút lại sự ủng hộ đối với ông Trump nhanh nhất. Họ ít quan tâm tới biến động của Phố Wall, nhưng lại đặc biệt nhạy cảm với giá thực phẩm, tiền thuê nhà và chi phí sinh hoạt hàng tháng.
Trong chiến dịch tranh cử trước đó, ông Trump giành chiến thắng với cam kết khôi phục nền kinh tế vốn chịu áp lực lạm phát cao dưới thời cựu Tổng thống Joe Biden. Tuy nhiên, lạm phát trong nhiệm kỳ hiện tại của ông vẫn xoay quanh mức 3%, cao hơn mục tiêu 2% mà các nhà hoạch định chính sách coi là phù hợp cho tăng trưởng bền vững.
Bên cạnh đó, các chính sách thương mại và thuế quan của chính quyền Trump cũng bị cho là khiến doanh nghiệp dè dặt hơn trong tuyển dụng và đầu tư. Theo các chuyên gia kinh tế, thuế nhập khẩu cao có thể làm chậm đà tuyển dụng, từ đó tác động tiêu cực tới tâm lý thị trường lao động và triển vọng kinh tế nói chung.
Ở chiều ngược lại, sự ủng hộ trong nội bộ đảng Cộng hòa vẫn tương đối vững chắc. Khoảng 85% cử tri Cộng hòa đánh giá tích cực hiệu quả làm việc tổng thể của ông Trump. Tuy nhiên, tỷ lệ ủng hộ riêng đối với lĩnh vực kinh tế đã giảm xuống còn 72% – mức thấp nhất trong năm và thấp hơn đáng kể so với 78% trước đó.
Theo giới quan sát, sự suy giảm tín nhiệm của Tổng thống Trump không chỉ phản ánh biến động ngắn hạn của dư luận, mà còn đặt ra câu hỏi về ranh giới giữa trách nhiệm điều hành trước mắt của Nhà Trắng và những vấn đề mang tính cấu trúc, kéo dài của nền kinh tế Mỹ.
Trong ngắn hạn, các yếu tố như biến động giá xăng dầu, thực phẩm, chi phí năng lượng hay những cú sốc từ chính sách thuế và chuỗi cung ứng có tác động trực tiếp đến tâm lý cử tri. Tuy nhiên, về dài hạn, bài toán lạm phát, phân hóa thu nhập và chi phí sinh hoạt cao là thách thức khó giải quyết nhanh chóng, đồng thời không chỉ bắt nguồn từ riêng nhiệm kỳ hiện tại, theo Washington Post.
Dù vậy, trong mắt cử tri, người đương nhiệm vẫn là người phải gánh trách nhiệm chính trị, bất kể nguyên nhân hình thành từ giai đoạn nào. Bất lợi lớn nhất của ông Trump nằm ở chỗ kinh tế là trụ cột trung tâm trong thông điệp tranh cử và bản sắc chính trị của ông. Khi nền kinh tế không mang lại cảm giác “dễ thở” cho số đông, mức độ thất vọng và tổn hại về tín nhiệm cũng trở nên sâu sắc hơn.
Nói cách khác, khi lời hứa cốt lõi bị đặt dấu hỏi, cái giá chính trị mà người đứng đầu Nhà Trắng phải trả cũng lớn hơn đáng kể.
