Việc Tổng thống Mỹ Donald Trump ủng hộ dự luật Thượng viện cho phép áp mức thuế trừng phạt lên tới 500% đối với hàng hóa từ các quốc gia tiếp tục mua dầu của Nga đang làm gia tăng nguy cơ thương mại giữa Ấn Độ và Mỹ gần như bị đóng băng. Điều này đặc biệt đáng lo ngại khi Mỹ hiện là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Ấn Độ, trong khi New Delhi vẫn đang phải chịu các mức thuế cao mà Washington áp đặt từ năm ngoái.

Trong tuần trước, ông Trump đã bày tỏ sự ủng hộ đối với đề xuất áp thuế 500% lên bất kỳ quốc gia nào tiếp tục mua dầu, các sản phẩm từ dầu mỏ hoặc uranium của Nga. Đây được xem là động thái nhằm gia tăng sức ép buộc Moscow phải đạt được thỏa thuận chấm dứt xung đột với Ukraine.

Dự luật này cho phép áp dụng các biện pháp trừng phạt thứ cấp, tức không chỉ nhắm vào Nga mà còn vào các quốc gia thứ ba tiếp tục giao dịch năng lượng với nước này. Trong bối cảnh đó, Ấn Độ được đánh giá là một trong những nền kinh tế dễ chịu tác động mạnh nhất nếu dự luật trở thành luật.

Trước đó, gần một nửa các mức thuế nhập khẩu mà Mỹ áp lên hàng hóa Ấn Độ có liên quan đến việc New Delhi mua dầu thô từ Nga, khiến thuế đối với một số mặt hàng của Ấn Độ bị đẩy lên tới 50%. Theo cựu nhà ngoại giao Ấn Độ Srikumar Menon, nếu mức thuế trừng phạt 500% được áp dụng, xuất khẩu của Ấn Độ sang Mỹ chắc chắn sẽ bị gián đoạn nghiêm trọng.

Ông cho rằng mức thuế cao như vậy sẽ làm suy giảm đáng kể năng lực cạnh tranh của hàng hóa Ấn Độ trong các ngành sản xuất chủ lực như dệt may, linh kiện ô tô và hàng tiêu dùng. Khi đó, Ấn Độ buộc phải điều chỉnh hướng xuất khẩu sang các thị trường khác như châu Âu, ASEAN và châu Phi.

Dù đã nhận được sự ủng hộ từ Tổng thống Mỹ, dự luật hiện vẫn chưa chính thức được ban hành. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Ấn Độ Randhir Jaiswal cho biết chính phủ nước này đang theo dõi sát diễn biến tình hình và tái khẳng định ưu tiên đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.

Theo ông Jaiswal, Ấn Độ phải cân nhắc bối cảnh thị trường toàn cầu cũng như môi trường địa chính trị hiện nay, đồng thời đảm bảo nhu cầu năng lượng với chi phí hợp lý cho khoảng 1,4 tỷ dân. Trong năm 2025, dầu thô Nga chiếm khoảng 25% tổng lượng dầu nhập khẩu của Ấn Độ, và các chuyên gia nhận định New Delhi khó có thể chấm dứt hoàn toàn việc mua dầu từ Nga trong ngắn hạn.

Phía Ấn Độ cho biết đang hướng tới việc đa dạng hóa nguồn cung năng lượng từ Trung Đông và Mỹ, đồng thời tìm kiếm các cơ chế miễn trừ hoặc lộ trình tuân thủ theo từng giai đoạn. Việc giảm phụ thuộc vào dầu Nga một cách có kiểm soát được xem là giải pháp giúp cân bằng bài toán năng lượng.

Theo phân tích của Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Không khí Sạch, lượng dầu thô Ấn Độ nhập khẩu từ Nga trong tháng 12 đã giảm 29% so với tháng trước, chủ yếu do nhà máy lọc dầu lớn nhất nước này là Jamnagar đã cắt giảm nhập khẩu.

Ông Vivek Mishra, Phó giám đốc nghiên cứu chiến lược tại Tổ chức Nghiên cứu Quan sát viên, cảnh báo rằng thương mại song phương Ấn Độ – Mỹ có nguy cơ bị đình trệ nếu mức thuế cao được áp dụng. Theo ông, mức thuế 500% mang tính phi lý và nhiều khả năng là công cụ gây sức ép nhằm buộc Ấn Độ phải quay lại bàn đàm phán, mở cửa một số lĩnh vực mà nước này trước đó còn dè dặt.

Hiện Mỹ chiếm khoảng 18% tổng kim ngạch xuất khẩu của Ấn Độ, giữ vai trò là thị trường xuất khẩu lớn nhất. Trong khi đó, Ấn Độ vẫn phản đối các đề xuất của Mỹ liên quan đến nông sản và sản phẩm sữa, dù phát tín hiệu sẵn sàng giảm thuế nhập khẩu đối với một số ngành công nghiệp khác.

Các chuyên gia nhận định rằng phần lớn khác biệt cốt lõi trong đàm phán thương mại song phương đã được thu hẹp, song cả hai bên đều chịu áp lực chiến lược lớn trong việc đạt được một thỏa thuận toàn diện.

Ấn Độ hiện là nền kinh tế lớn thứ năm thế giới tính theo GDP danh nghĩa và là thành viên quan trọng của khối BRICS. Theo dự báo của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), với đà tăng trưởng mạnh, Ấn Độ có thể vượt Đức để trở thành nền kinh tế lớn thứ ba thế giới vào năm 2027. Cuối năm 2025, nước này cũng tuyên bố đã vượt Nhật Bản để vươn lên vị trí thứ tư, dù việc xác nhận chính thức còn chờ dữ liệu công bố trong năm 2026.