Theo tỷ phú Elon Musk, nhân loại đang tiến sát “điểm kỳ dị” của công nghệ, nơi trí tuệ nhân tạo và robot phát triển với tốc độ chưa từng có, mở ra một cuộc chuyển dịch mang tính lịch sử đối với nền văn minh loài người.
Những nhận định này được ông Musk đưa ra trong một cuộc đối thoại về tương lai diễn ra tại nhà máy Gigafactory của Teslaở Austin, Texas, với sự tham gia của Peter Diamandis, nhà sáng lập dự án Moonshots, cùng doanh nhân David Blundin. Tại đây, ông Musk cho rằng năm 2026 có thể trở thành cột mốc đặc biệt, đánh dấu thời điểm thế giới thực sự bước vào kỷ nguyên “điểm kỳ dị công nghệ”.
Theo ông, trí tuệ nhân tạo và robot đang phát triển như một “cơn sóng thần siêu tốc”, không thể đảo ngược và sớm vượt ngoài khả năng kiểm soát của con người. Ông Musk dự báo trí tuệ nhân tạo tổng quát, hay AGI, sẽ xuất hiện ngay trong năm 2026. Xa hơn, đến khoảng năm 2030, năng lực của AI có thể vượt tổng trí tuệ của toàn bộ nhân loại cộng lại.
Tỷ phú này nhấn mạnh đây không chỉ là một bước tiến công nghệ thông thường mà là sự chuyển giao ở cấp độ giống loài. Ông từng ví con người như một “bộ khởi động sinh học”, đóng vai trò nền tảng ban đầu cho sự ra đời của một siêu trí tuệ kỹ thuật số. Theo cách nhìn này, toàn bộ thành tựu của nền văn minh hiện tại có thể chỉ là bước đệm cho một trật tự trí tuệ mới, vượt xa khả năng nhận thức của con người.
AGI được hiểu là dạng trí tuệ nhân tạo có thể học hỏi, suy luận và thực hiện mọi nhiệm vụ trí tuệ tương đương con người, khác biệt căn bản so với các hệ thống AI hiện nay vốn chỉ tối ưu cho những chức năng cụ thể. Khi đạt đến ngưỡng này, máy móc không chỉ ngang bằng mà còn nhanh chóng vượt trội bộ não con người trong hầu hết lĩnh vực.
Thời điểm AGI xuất hiện vẫn là chủ đề gây tranh luận sâu sắc. Những người lạc quan như ông Elon Musk hay CEO OpenAI ông Sam Altman rằng AGI có thể thành hiện thực trong giai đoạn 2025–2027, nhờ sự bùng nổ của năng lực tính toán. Ngược lại, các nhà khoa học thận trọng hơn như ông Yann LeCun cho rằng cột mốc này có thể còn cách xa nhiều thập kỷ.
Về mặt kinh tế, ông Musk cho rằng khi chi phí lao động và trí tuệ bị thu hẹp tối đa nhờ AI, thế giới sẽ bước vào kỷ nguyên “siêu dư thừa”. Hàng hóa và dịch vụ khi đó có thể được cung cấp với mức giá rất thấp, tiệm cận chi phí nguyên liệu và năng lượng. Theo ông, con người về lý thuyết có thể tiếp cận mọi nhu cầu vật chất một cách dễ dàng hơn bao giờ hết.
Tuy nhiên, ông Musk cũng cảnh báo giai đoạn chuyển tiếp kéo dài từ ba đến bảy năm sau khi AGI xuất hiện sẽ là thời kỳ nhiều biến động. Ông cho rằng những xáo trộn lớn sẽ diễn ra song song với sự thịnh vượng, đặc biệt ảnh hưởng đến tầng lớp lao động trí thức.
Theo nhận định của ông Musk, các công việc chủ yếu dựa trên máy tính, bàn phím và chuột sẽ là nhóm dễ bị thay thế nhất. AI hiện đã có khả năng đảm nhận phần lớn khối lượng công việc văn phòng, trong khi những nghề gắn với tác động vật chất trực tiếp sẽ chịu ảnh hưởng chậm hơn. Điều này tạo ra một môi trường cạnh tranh khốc liệt, nơi các doanh nghiệp vận hành dựa trên AI có thể nhanh chóng vượt trội so với mô hình truyền thống.
Để đối phó với nguy cơ thất nghiệp diện rộng, ông Musk đề xuất khái niệm “thu nhập cao phổ quát”, thay cho mô hình thu nhập cơ bản phổ quát trước đây. Theo ông, khi chi phí lao động gần như bị loại bỏ, giá thành sản phẩm sẽ giảm mạnh, mở đường cho một xã hội dư dả về vật chất.
Dù vậy, vị tỷ phú cũng chỉ ra mặt trái của viễn cảnh này. Sự thịnh vượng chưa từng có có thể kéo theo bất ổn xã hội sâu sắc, đặc biệt là nguy cơ hình thành “khoảng trống giá trị”, khi con người không còn phải chứng minh năng lực thông qua lao động. Nếu không sớm tái định hình ý nghĩa của công việc và mục đích sống, ông Musk lo ngại nhân loại có thể đối mặt với một cuộc khủng hoảng hiện sinh ngay trong chính thời kỳ sung túc nhất của mình.
